" ရခိုင့္သူရဲေကာင္းဗိုလ္ခ်င္ းပ်ံ ပထမပိုင္း ''
ရခိုင္ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္၏ေန ာက္ဆံုးဘုရင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေခ တ္ျဖစ္သည့္ ေျမာက္ဦးေခတ္တြင္နရပတိ
မင္းႀကီးမွ ( ၂၈ ) ဆက္ေျမာက္ျဖစ္သည့္ရခိုင္ဘုရ င္ မဟာသမၼတရာဇာ မင္းသည္ ေအဒီ ၁၈၇၃ ခု
သကၠရာဇ္ ၁၁၄၄ တြင္နန္းတက္ၿပီး အေဂၢါပုညေစာရာဇာ ဘြဲ ့ကိုခံယူၿပီး ရခိုင္ႏိုင္ငံအားအုပ္ခ်ဳပ္ခ ့ဲသည္။ျပည္သူမ်ားကေရြးေကာက္ တင္ေျမာက္ခ့ဲျခင္းေၾကာင့္ မဟာသမၼတ ရာဇာ မင္းဟုလည္းေခၚတြင္သည္၊ထိုမင ္းလက္ထက္တြင္စည္းလံုးညီညြတ္မွဳပ်က္ျပ ားၿပီး တိုင္းျပည္ေအးခ်မ္းသာယာမွဳမ ရွိပဲ သူတစ္လူငါတစ္မင္းျဖစ္ေနခ့ဲသ ည္။
ထို ့ေၾကာင့္ အမတ္ႀကီး ကုလားေအာင္ႏွင့္ ၿမိဳ ့သူႀကီး ငသံေဒြ ၊ ေမာင္ထြန္းစံ
ႏွင့္အေပါင္းအပါတို ့သည္ ရခိုင္ျပည္၏အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေျ ခအေန ကို ျပန္လည္ ထိမ္းသိမ္းရန္ႏွင့္ သင့္ေတာ္ေသာရခိုင္ မင္းေဆြမင္းမ်ဳိးတစ္ဦးအား ျပန္လည္နန္းတင္ရန္ရည္ရြယ္ခ် က္ျဖင့္
ေအဒီ ၁၇၈၄ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာဘုရင္ ဘိုးေတာ္ဘုရားထံသို ့သြားေရာက္အကူအညီသြား
ေရာက္ ေတာင္းခံခ့ဲၾကသည္။ထိုသည္မွာ လည္း ရခိုင္ရာဇဝင္အဆက္ဆက္တြင္ ဗမာ ဘုရင္မ်ားအခက္ႀကံဳေသာအခါတို င္းတြင္ ရခိုင္ဘုရင္တို႕ ကသြားေရာက္ကူညီေပးခ့ဲဖူးေသာ
ရာဇဝင္မ်ားစြာရွိေနျခင္းေၾက ာင့္ပင္ျဖစ္ေပသည္။သို ့ေသာ္လည္း ျမန္မာဘုရင္ ဘိုးေတာ္ေမာင္ဝိုင္းသည္
ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားထင္ထာ းသက့ဲသို
့မဟုတ္ဘဲ နန္းၿပိဳင္ ဘုရင္တစ္ပါး အျမင္ႏွင့္ ၁၁၄၆ ( ေအဒီ ၁၇၈၄ )
ခုႏွစ္ျပာသိုလဆုတ္ (၇) ရက္ စေန ေန ့တြင္ရခိုင္ဘုရင္ထီးနန္းစို က္ရာေျမာက္ဦးၿမိဳ ့ကို သိမ္းပိုက္ခ့ဲေလသည္။
ေျမာက္ျမားလွစြာေသာရခိုင္ျပ ည္သူ ျပည္သားတို ့သည္ ရက္စက္လွေသာ ျမန္မာတို ့၏အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ
ေအာက္မွာ သတ္ျဖတ္ခံရမွဳ မွ ကင္းလြတ္ေစရန္ အတြက္ နယ္စပ္ေဒသ ကိုျဖတ္ေက်ာ္လွ်က္ စစ္တ
ေကာင္းရွိ အေရွ ့အိႏၵိယ ကုမၸဏီ ပိုင္ နယ္ေျမထဲသို ့ေျပးဝင္ခိုလံွဳ ခ့ဲၾကရပါသည္။တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏ ွစ္
ေျပာင္းေရြ ့မွဳပမာဏႀကီးထြားလာခ့ဲရာ ရခိုင္ျပည္ဘက္၌ လူသူကင္းမ့ဲလုနီးအေျခအေနသို ့ေရာက္ရွိ
လာခ့ဲရသည္။ ျမန္မာအစိုးရသည္ ထိုအေျခအေနကို လံုးဝမႏွစ္သက္ခ့ဲေခ် ၊ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္
စစ္တေကာင္းဘက္မွရခိုင္ေတာ္လ ွန္ေရးသမားမ်ားကလာေရာက္တိုက ္ခိုက္ေႏွာင့္ယွက္ၾကေသာ
ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ၁၇၉၄ တြင္ျမန္မာတပ္မ်ားသည္နတ္ျမစ ္ကိုျဖတ္ေက်ာ္လွ်က္ရခိုင္ေတ ာ္လွန္ေရး
သမားမ်ားအားဖမ္းစီးရန္အတြက္ ကုမၸဏီပိုင္နယ္ေျမထဲသို ့ေရာက္လာခ့ဲၾကသည္။အဂၤလိပ္အစ ိုးရ
အေနျဖင့္ ျမန္မာတပ္တို ့အားခုခံတြန္းလွန္ရန္ ကုမၸဏီ တပ္ဖြဲ ့မ်ားကိုေစလြတ္ခ့ဲေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုးမွာ နွစ္ဘက္သေဘာတူညီမွဳရယူကာျပသ နာတစံုတရာမျဖစ္ပဲၿပီးဆံုးသြ ားခ့ဲသည္။
ရခိုင္ေတာ္လွန္သမားမ်ားမွာ ျမန္မာပိုင္နက္ထဲကို ဝင္ေရာက္တုိက္ခိုက္လိုက္ ၊ စစ္တေကာင္းနယ္
ထဲကိုေျပးဝင္ခိုလွဳံေနလိုက္ ျခင္းတုိ ့ေၾကာင့္ နွစ္ဘက္ဆက္ဆံေရးမွာတင္းမာ
လာခ့ဲရသည္။ သို ့ေသာ္လည္းရခိုင္သားတို ့မွာစစ္တေကာင္းနယ္ထဲသို ့အဆက္မျပတ္ဝင္ေရာက္ခိုလွံဳ
လာေနဆဲပင္ျဖစ္ေနသည္ ။ ၁၇၉၈ ခုႏွစ္တြင္ စစ္တေကာင္းနယ္သို ့အဂၤလိပ္ တုိ ့က ၿမိဳ ့သူႀကီး ဟူေသာအမည္ျဖင့္သိရွိေသာ ရခိုင္အမ်ဳိးသားအႀကီးအကဲတစ္ ဦးထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္လာ
ခ့ဲသည္။ထိုသူကား ငသံေဒြ ပင္ျဖစ္သည္။သူ ့တြင္ ခ်င္းပ်ံ ဆိုေသာ သားတစ္ေယာက္ပါလာသည္။
အဂၤလိပ္လူမ်ဳိးတို ့က သူ ့ကို ( king – bering / King Buring ) ဟုေခၚေဝၚၾကသည္။ေတာင္ေပၚသား
ခ်င္းလူမ်ဳိး တို ့ထံမွျပန္လာခ်ိန္ေသာေမြးဖြာ းေသာေၾကာင့္ ခ်င္းျပန္ ( Khyen –bran ) ဟုေခၚျခင္းျဖစ္ပါ
သည္။ခ်င္းပ်ံသည္ လူသူ လက္နက္စုေဆာင္းကာ အေနာက္ဘက္ကမ္းကို အပိုင္စီးကာ တပ္စြဲထား
လွ်က္ ဖခင္အမွားအတြက္ရခိုင္ျပည္ကိ ုျပန္လည္သိမ္းပိုက္ရန္ႀကိဳး စားခ့ဲသည္၊ကုမၸဏီအရာရွိ
မ်ားကလည္းခ်င္းပ်ံကိုတစ္ဘက္ မွ လွ်ဳိ ့ဝွက္စြာအားေပးအားေျမွာက္ေပ းခ့ဲသည္။
ေမလ အလယ္တြင္ ခ်င္းပ်ံသည္ေမာင္ေတာၿမိဳ ့ကို သိမ္းပိုက္ခ့ဲေလသည္။ ခ်င္းပ်ံသည္လူ၁၀၀၀ခန္ ့ကို
ေမာင္ေတာတြင္ေနခ့ဲေစၿပီးက်န ္ တပ္သားအင္အား ၁၅၀၀ ႏွင့္ အတူ ေတာ္လွန္ေရး ရဲေဘာ္မ်ားကိုစည္းရံုးကာ ရခိုင္ျပည္ထဲသို ့စစ္ခ်ီရန္ရခိုင္လူထုအားစည္ းရံုးခ့ဲသည္။ထို႕ေနာက္ရခိုင ္ႏွင့္စစ္တေကာင္း တို ့မွ ရခိုင္သားအင္အား
၁၀၀၀၀ မွ ၁၂၀၀၀ ထိရွိေသာ တပ္မေတာ္ႀကီးကို ဖြဲ ့စည္းၿပီး ရခိုင္ျပည္ကိုျပန္လည္သိမ္းပ ိုက္ရခ့ဲ
လွ်င္ ၿဗိတိသွ်အစိုးရအား အခြန္ဆက္သမည္ျဖစ္ၿပီး ၿမိဳ ့ေဟာင္းကိုသိမ္းပိုက္ေရးအတြ က္ လက္နက္
ခဲယမ္းေထာက္ပံ့ေပး ပါက ကုမၸဏီအစိုးရအားလက္ေဆာင္ပဏၰ ာဆက္ရန္ကတိျပဳခ့ဲေလသည္။
ထို ့ျပင္ ျမန္မာ ပိုင္နက္ထဲ၌ေနထိုင္ဆဲျဖစ္ေသ ာရခိုင္သားတို ့၏ေထာက္ခံမွဳကိုလည္းအႀကီးအက ်ယ္
ရရွိယူကာ ခ်င္းပ်ံ၏ တပ္မ်ားသည္ ရခိုင္တစ္တိုင္းျပည္လံုးနီး ပါးကို သိမ္းထားႏိုင္လိုက္ၿပီျဖစ္သ ည္။
သို ့ေသာ္ လည္း ျမန္မာဘုရင္ဘက္မွေရာက္လာမည္ ့ စစ္ကူအင္အားကိုတြန္းလွန္ႏို င္ရန္အတြက္ ကုမၸဏီအစိုးရထံသို ခ်င္းပ်ံ ကစစ္ကူ ေတာင္းဆိုခ့ဲၿပီးကူညီမွဳမ်ာ းေပးမည္ဆိုပါကလက္ေအာက္ခံအျဖ စ္
ရပ္တည္သြားပါမည္ဟုအေၾကာင္းၾ ကားေတာင္းဆိုခ့ဲေသာ္လည္းကုမ ၸဏီအစိုးရက အကူအညီေပးရန္ျငင္းဆိုခ့ဲသည္ ့အတြက္ခ်င္းပ်ံ၏ေအာင္ပြဲမ်ာ းမွာမိုးရာသီတြင္ရပ္ဆိုင္းသ ြားခ့ဲရသည္။သို ့ေသာ္ၿမိဳ ့ေဟာင္းကို ဆက္လက္ပိတ္ဆို ့ထားႏိုင္ခ့ဲၿပီး တိုက္ပြဲမ်ားဆက္လက္ျဖစ္ပြား ခ့ဲ
သည္၊အင္းအားမမွ်တ၍ခ်င္းပ်ံသ ည္ ၿမိဳ ့ေဟာင္းကိုမသိမ္းပိုက္ခ့ဲေသ ာ္လည္း ၿမိဳ ့ေစာင့္တပ္ကိုေတာ့ အသက္ႏွင့္စည္းစိမ္ကို ခ်မ္းသာေပးပါမည္ဟူေသာကတိျဖင ့္လက္နက္ခ်အညံခံေစခ့ဲခိုင္း ၿပီး
ထိုသူတို ့ကို ကြပ္မ်က္သုတ္သင္လိုက္ၿပီး ေအာင္ပြဲခံ ခ်ီတက္ျပခ့ဲသည္၊ထိုသည္မွာ ျမန္မာလူမ်ဳိးမ်ားက ရခိုင္သားမ်ားအေပၚ အတိတ္ကျပဳက်င့္ခ့ဲေသာရက္စက္ မွဳတို ့အတြက္ လက္တံုျပန္ခ့ဲရေပၿပီ
ဟုေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းေႀကြ းေၾကာ္ခ့ဲသည္။
ဤသို ့ျဖင့္ ၁၈၁၁ ခုႏွစ္အလယ္ပိုင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္တစ္ခုလံုးသည္ဗိုလ ္ခ်င္းပ်ံ၏လက္ေအာက္သို႕က်
က်ေရာက္သြားခ့ဲရသည္။ရုတ္တရက ္ဤသို ့ပုန္ကန္တိုက္ခိုက္လိုက္သည္ ကိုျမန္မာဘုရင္ကအႀကီး
အက်ယ္တုန္လွဳပ္အံၾသေနရခ့ဲၿပ ီး ကုမၸဏီအစိုးရကိုလည္းသကၤာမကင ္းျဖစ္သြားေစခ့ဲသည္။
၁၈၁၁ စက္တင္ဘာလတြင္ ကုမၸဏီအစိုးရက ကပၸတိန္ကင္းနင္းကို ျမန္မာဘုရင္ထံသို ့ေစလြတ္ၿပီး
ခ်င္းပ်ံ ကို အားေပးအားေျမွာက္မွဳ ျပဳေနသည္ဟူေသာျမန္မာမင္းႏွင ့္ သူ၏ဝန္ႀကီးမ်ားေခါင္းမွ ဖယ္ရွား
ရန္ေစလြတ္ခ့ဲသည္။သို ့ေသာ္လည္း ျမန္မာတို ့ဘက္ကယံုၾကည္မွဳမရွိခ့ဲေပ။မ ိုးရာသီကုန္ဆံုးသြားေသာ
အခါ ျမန္မာတို ့သည္ ျပန္လည္ဆံုးရွဳံသြားခ့ဲရေသာ နယ္ေျမမ်ားကိုသိမ္းပိုက္ရန္ အတြက္ ပဲခူးနယ္မွ
လူအင္အား ၃၀၀၀ ႏွင့္စစ္အင္အား၊ တပ္မဟာႏွစ္ခုဖြဲ ့စည္းၿပီးေျခာက္ေပါင္ဒါအေျမ ာက္ ၆ လက္ႏွင့္
လူႏွစ္ရာတို ့ကိုထည့္သြင္းကာခ်ီတက္လာခ့ဲ သည္။ျမန္မာၾကည္းတပ္သည္ ေနဂေရအငူ၌အင္အားျဖည့္ တင္းၿပီး ဒြါရာဝတီ ( သံတြဲ ) သို ့ခ်ီတက္သည္ထိုမွေရေၾကာင္းျဖ င့္ရမၼာဝတီ( ရမ္းၿဗဲ ) သို ့ဆက္လက္ခ်ီ
တက္လာၿပီး မာန္ေအာင္ကြ်န္းအနီးတြင္ ခ်င္းပ်ံဦးေဆာင္လာေသာ ေလွ ၃၀၀ ၊ လူတစ္ေသာင္းပါဝင္
ေသာတပ္မ်ားႏွင့္အျပင္းအထန္တ ိုက္ပြဲျဖစ္ပြားေလသည္။လက္နက ္အင္အားမမွ်တသည့္အတြက္
ရခိုင္တို ့ဘက္မွ အက် အဆံုးမ်ားၿပီး ခ်င္းပ်ံမွာ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြားခ့ဲသ ည္။ ခ်င္းပ်ံသည္ လက္က်န္ေလွအစီးတစ္ရာေလာက္ႏွ င့္လူအင္အားစုစည္းကာျပန္လည္ ခုခံတိုက္ခိုက္ရာ လက္နက္
အင္အားမမွ်တျခင္းေၾကာင့္မာန ္ေအာင္ကြ်န္းကို ျမန္မာ တို ့သိမ္းပိုက္လိုက္ခ့ဲေလသည္။
ရခိုင္ျပည္ ကိုျပန္လည္ရယူလိုေသာခ်င္းပ် ံ၏ထက္သန္ေသာစိတ္ဓာတ္မွာ ျမန္မာတို ့ေအာင္ပြဲခံႏိုင္
မွဳေၾကာင့္ေနာက္ဆုတ္သြားခ့ဲ ရၿပီးေနာက္ဘက္ ေတာင္တန္းမ်ားဆီသို ့တိမ္းေရွာင္သြားခ့ဲရေလသည္။
ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြားေသာ ခ်င္းပ်ံကို ျမန္မာဘုရင္က ေတာင္းခံေသာအခါ ကုမၸဏီအစိုးရက
စစ္တေကာင္းနယ္ထဲကိုဝင္ေရာက္ လာေသာေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားကိ ုႏွင္ထုတ္မည္ဆိုေသာသ
ေဘာထားကိုေျပာင္းကာ ခ်င္းပ်ံႏွင့္လက္ေထာက္မ်ားက ိုဖမ္းမိခ့ဲလ်ွင္ျမန္မာပိုင ္နက္ထဲသို႕ျပန္ႏွင္မ
ထုတ္ပဲအက်ယ္ခ်ဳပ္ထိမ္းသိမ္း ထားမည္ဟုေၾကျငာလိုက္ေလသည္၊ ထိုသေဘာထားကိုျမန္မာ
တို ့ဘက္က လံုးဝမေက်နပ္ၾကပါ။ ရခိုင္ၿမိဳ ့ဝန္ကလည္းခ်င္းပ်ံႏွင့္အျခာ းေခါင္းေဆာင္မ်ား အျပင္ ခ်င္းပ်ံကိုအကူအညီေပးဖူးေသာ ေဒါက္တာမကၠေရး ဆိုသူကိုပါ လႊဲအပ္ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ မလႊဲအပ္ပါက ျမန္မာတပ္မ်ား စစ္တေကာင္းထိ ဝင္ေရာက္ရွာေဖြရလိမ့္မည္ျဖစ ္ေၾကာင္းရာဇသံေပး
ပို ့လိုက္ပါသည္။ထိုအခ်ိန္တြင္ခ ်င္းပ်ံသည္နယ္စပ္ကိုျဖတ္ေက် ာ္လွ်က္စစ္တေကာင္း၌ေရာက္ရွိ
ေနၿပီျဖစ္သည္။ယင္းကိုသိေနေသ ာျမန္မာအစိုးရသည္ အင္အားရွစ္ေသာင္းႏွင့္အတူ စစ္တေကာင္း
သို ့ခ်ီတက္ဝင္ေရာက္ရွာေဖြမည္ဟု ျမန္မာစစ္ေသနာပတိကေၾကျငာခ်က ္ထုတ္လိုက္ေသာအခါ
အေျခအေန မွာႏွစ္ဘက္စစ္ပြဲျဖစ္ပြားရမ ည့္အထိထင္းမာလာခ့ဲရသည္။ျမန္ မာတို ့က ၄င္းတို ့ဘက္၌ ေသနတ္ တစ္ေသာင္းတင္ထားေသာ ျပင္သစ္သေဘၤာ တစ္စီးလည္းကူညီပါရွိမည္ဟုေၾ ကျငာခ်က္ထဲ၌
ထည့္သြင္းေဖာ္ျပလိုက္ေလသည္။ နယ္စပ္ရွိ ကုမၸဏီ တပ္အင္အားမွာ လည္းစုစုေပါင္း ၄၄၀ ေလာက္သာရွိၿပီးဌာနခ်ဳပ္မွာတ က္ကနဖ္ တြင္ရွိသည္။ ထိုစဥ္ စစ္တေကာင္းတပ္မူး
ကာနယ္ေမာ္ဂင္က ခ်င္းပ်ံ၏သားမယားတို ့အားဖမ္းဆီးလိုက္ၿပီး ကာလကတၱားရွိအာဏာပိုင္တို ့က
အက်ယ္ခ်ဳပ္ျဖင့္ထားလိုက္သည္ ။ ထိုသို ့ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ ခ်င္းပ်ံအားကိုယ္တိုင္အဖမ္း လာခံလိမ့္မည္
ဟုေမ်ာ္လင့္ခ်က္ျဖင့္ျဖစ္သည ္။ သို ့ေသာ္လည္း ကာနယ္ေမာ္ဂင္ထင္ထားသက့ဲသို ့ျဖစ္မလာပဲ ခ်င္းပ်ံ
အားဖမ္းဆီးျခင္းသည္ အေျခအေန ကိုပိုမိုရွဳပ္ေထြးေစခ့ဲကာျ မန္မာႏွင့္ဆက္ဆံေရးကိုပိုမိ ုတင္းမာ
လာေစခ့ဲသည္။ ေဖာေဖာ္ဝါရီလ (၈)ရက္ေန ့၌ ျမန္မာေသနာပတိထံမွသံတမန္မ်ာ း တက္ကနဖ္
သို ့ေရာက္ရွိလာၿပီး အေျခအေနျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာ ေစရန္ႏွင့္ခ်င္းပ်ံကိုဖမ္းဆ ီးႏိုင္ေရးအတြက္
ေဆြးေႏြးခ့ဲၾကသည္။သို ့ေသာ္လည္း တက္ကနဖ္ သို ့ျမန္မာသံတမန္မ်ားေစလြတ္ခ့ဲ သည္မွာ
လွည့္စားမွဳမွ်သာျဖစ္ၿပီး နယ္စပ္ေဒသအေရးကိုေက်နပ္ေအာင ္မလုပ္ႏိုင္ခ့ဲပါ။
ထို ့ျပင္ နတ္ျမစ္အေရွ ့ဘက္ကမ္းရွိ ျမန္မာစခန္းအားျမင္ေတြ ့ရမွဳေၾကာင့္အိႏိၵယဘက္ရွိေဒ သခံ
အရာရွိမ်ားကေဒါသထြက္ကာ တေလာကျမန္မာတပ္မ်ားက်ဴးေက်ာ ္ဝင္ေရာက္မွဳမွာ တပ္သားမ်ားနယ္ကြ်ံ၍ဝင္ေရာက္ လာျခင္းမဟုတ္ပဲစစ္ေသနာပတိ၏
အမိန္ ့ေၾကာင့္ဟုထင္မွတ္ကာ ကာလကတၱားမွစစ္ကူမ်ားကိုေခၚယ ူလိုက္ေလသည္ေနာက္ထပ္ျမန္မာ
တပ္မ်ားက်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာ ပါက အျပတ္ေခ်မုန္းရန္လည္းအသင့္ျ ပင္ထားလိုက္သည္၊
ထိုအခ်ိန္တြင္ျမန္မာတို ့သည္ရခိုင္ျပည္ထဲရွိ ေဒသခံရခိုင္အိမ္အေျမာက္အျမာ းကိုမီးတင္ရွဳိ႕လိုက္သည္ ၊ဤလုပ္ရပ္မွာျမန္မာမ်ားက ရခိုင္သားမ်ားဝင္ေရာက္တိုက္ ခိုက္ခ့ဲမွဳအတြက္ တစိတ္တေဒသလက္စား
ေခ်ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းကို ထင္ရွားေအာင္လုပ္ျပခ့ဲပါသည္ ။
ႏွစ္ဘက္စလံုးက နယ္စပ္တေလွ်ာက္တြက္ အလံုးအရင္းျဖင့္တပ္စြဲထားၾက ၿပီးအေျခအေနအရပ္ရပ္ ကိုေစာင့္ၾကည့္ေနခ်ိန္တြင္ ရခိုင္ေဒသမိုးရာသီေၾကာင့္ျမ န္မာတပ္မ်ားထြက္ေျပးကုန္ၾကသ ျဖင့္အင္
အား၂၀၀၀ ခန္ ့သာက်န္ခ့ဲၿပီး ၿမိဳ ့ေဟာင္းသို ့ျပန္လည္ဆုတ္ခြာသြားၾကပါသည္ ။ မိုးရာသီ ကာလျဖစ္သ
ျဖင့္ နယ္စပ္တေလွ်ာက္စစ္တပ္မ်ားရွ င္းလင္းေနခ့ဲကာကုမၸဏီတပ္ ႏွင္ ့ျမန္မာတပ္တုိ ့၏လွဳပ္ရွားမွဳတို ့
ကို မိုးရာသီကအခိုက္အတန္ ့ဟန္ ့တန္ ့ႏိုင္ေစလိမ့္မည္ဟု အားလံုးက ထင္ၾကသည္။ သို ့ေသာ္
ႏွစ္ဘက္တပ္မ်ားမိုးကာလ၌နယ္စ ပ္တေလွ်ာက္ျပန္လည္ရုပ္သိမ္း သြားျခင္းသည္ ခ်င္းပ်ံ၏ လွဳပ္ရွားမွဴ
ကိုျပန္လည္ႏိုးထေစခ့ဲသည္။ ရခိုင္လူထုအေပၚ၌ရွိေနသာ ခ်င္းပ်ံ၏ၾသဇာအာဏာသည္ သူရွဳံးနိမ့္မွဳ
ေၾကာင့္ေလ်ာ့နည္းေပ်ာက္ပ်ယ္ မသြားခ့ဲပါ။ ရာမူးေရွ ့တပ္စခန္းမွ ကုမၸဏီတပ္မ်ားရုပ္သိမ္းသြား သည္
ႏွင့္ခ်င္းပ်ံသည္ လူရာေပါင္းအနည္းငယ္ကိုစုစည္ းကာ အူခီယာဂါတ္ရွိစခန္ဒတန္းလ်ား ကို
သိမ္းယူလိုက္ကာ ဒုတိယအႀကိမ္ရခိုင္ျပည္စစ္ဆင ္ေရးအတြက္ျပင္ဆင္ခ့ဲပါသည္။ ၄င္းေနာက္ ခ်င္းပ်ံသည္ နတ္ျမစ္ကိုကူးကာေမာင္ေတာရွိ သစ္တပ္ကိုသိမ္းယူလိုက္ၿပီး အနီးရွိျမန္မာ
တပ္ဖြဲ ့ငယ္တစ္ခု ကိုႏွိမ္ႏွင္းလိုက္ပါသည္။သိ ု ့ေသာ္လည္းခ်င္းပ်ံ၏ယခုတိုက္ ခိုက္မွဳမွာ ယခင္ကေလာက္အင္အားမရွိခ့ဲေပ။
(ဒုတိယ ပိုင္းကိုဆက္လက္ဖတ္ရွဴပါရန္ )
ရခိုင္ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္၏ေန
မင္းႀကီးမွ ( ၂၈ ) ဆက္ေျမာက္ျဖစ္သည့္ရခိုင္ဘုရ
သကၠရာဇ္ ၁၁၄၄ တြင္နန္းတက္ၿပီး အေဂၢါပုညေစာရာဇာ ဘြဲ ့ကိုခံယူၿပီး ရခိုင္ႏိုင္ငံအားအုပ္ခ်ဳပ္ခ
ထို ့ေၾကာင့္ အမတ္ႀကီး ကုလားေအာင္ႏွင့္ ၿမိဳ ့သူႀကီး ငသံေဒြ ၊ ေမာင္ထြန္းစံ
ႏွင့္အေပါင္းအပါတို ့သည္ ရခိုင္ျပည္၏အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေျ
ေအဒီ ၁၇၈၄ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာဘုရင္ ဘိုးေတာ္ဘုရားထံသို ့သြားေရာက္အကူအညီသြား
ေရာက္ ေတာင္းခံခ့ဲၾကသည္။ထိုသည္မွာ
ရာဇဝင္မ်ားစြာရွိေနျခင္းေၾက
ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားထင္ထာ
ေျမာက္ျမားလွစြာေသာရခိုင္ျပ
ေအာက္မွာ သတ္ျဖတ္ခံရမွဳ မွ ကင္းလြတ္ေစရန္ အတြက္ နယ္စပ္ေဒသ ကိုျဖတ္ေက်ာ္လွ်က္ စစ္တ
ေကာင္းရွိ အေရွ ့အိႏၵိယ ကုမၸဏီ ပိုင္ နယ္ေျမထဲသို ့ေျပးဝင္ခိုလံွဳ ခ့ဲၾကရပါသည္။တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏ
ေျပာင္းေရြ ့မွဳပမာဏႀကီးထြားလာခ့ဲရာ ရခိုင္ျပည္ဘက္၌ လူသူကင္းမ့ဲလုနီးအေျခအေနသို
လာခ့ဲရသည္။ ျမန္မာအစိုးရသည္ ထိုအေျခအေနကို လံုးဝမႏွစ္သက္ခ့ဲေခ် ၊ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္
စစ္တေကာင္းဘက္မွရခိုင္ေတာ္လ
ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ၁၇၉၄ တြင္ျမန္မာတပ္မ်ားသည္နတ္ျမစ
သမားမ်ားအားဖမ္းစီးရန္အတြက္
အေနျဖင့္ ျမန္မာတပ္တို ့အားခုခံတြန္းလွန္ရန္ ကုမၸဏီ တပ္ဖြဲ ့မ်ားကိုေစလြတ္ခ့ဲေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုးမွာ နွစ္ဘက္သေဘာတူညီမွဳရယူကာျပသ
ရခိုင္ေတာ္လွန္သမားမ်ားမွာ ျမန္မာပိုင္နက္ထဲကို ဝင္ေရာက္တုိက္ခိုက္လိုက္ ၊ စစ္တေကာင္းနယ္
ထဲကိုေျပးဝင္ခိုလွဳံေနလိုက္
လာခ့ဲရသည္။ သို ့ေသာ္လည္းရခိုင္သားတို ့မွာစစ္တေကာင္းနယ္ထဲသို ့အဆက္မျပတ္ဝင္ေရာက္ခိုလွံဳ
လာေနဆဲပင္ျဖစ္ေနသည္ ။ ၁၇၉၈ ခုႏွစ္တြင္ စစ္တေကာင္းနယ္သို ့အဂၤလိပ္ တုိ ့က ၿမိဳ ့သူႀကီး ဟူေသာအမည္ျဖင့္သိရွိေသာ ရခိုင္အမ်ဳိးသားအႀကီးအကဲတစ္
ခ့ဲသည္။ထိုသူကား ငသံေဒြ ပင္ျဖစ္သည္။သူ ့တြင္ ခ်င္းပ်ံ ဆိုေသာ သားတစ္ေယာက္ပါလာသည္။
အဂၤလိပ္လူမ်ဳိးတို ့က သူ ့ကို ( king – bering / King Buring ) ဟုေခၚေဝၚၾကသည္။ေတာင္ေပၚသား
ခ်င္းလူမ်ဳိး တို ့ထံမွျပန္လာခ်ိန္ေသာေမြးဖြာ
သည္။ခ်င္းပ်ံသည္ လူသူ လက္နက္စုေဆာင္းကာ အေနာက္ဘက္ကမ္းကို အပိုင္စီးကာ တပ္စြဲထား
လွ်က္ ဖခင္အမွားအတြက္ရခိုင္ျပည္ကိ
မ်ားကလည္းခ်င္းပ်ံကိုတစ္ဘက္
ေမလ အလယ္တြင္ ခ်င္းပ်ံသည္ေမာင္ေတာၿမိဳ ့ကို သိမ္းပိုက္ခ့ဲေလသည္။ ခ်င္းပ်ံသည္လူ၁၀၀၀ခန္ ့ကို
ေမာင္ေတာတြင္ေနခ့ဲေစၿပီးက်န
၁၀၀၀၀ မွ ၁၂၀၀၀ ထိရွိေသာ တပ္မေတာ္ႀကီးကို ဖြဲ ့စည္းၿပီး ရခိုင္ျပည္ကိုျပန္လည္သိမ္းပ
လွ်င္ ၿဗိတိသွ်အစိုးရအား အခြန္ဆက္သမည္ျဖစ္ၿပီး ၿမိဳ ့ေဟာင္းကိုသိမ္းပိုက္ေရးအတြ
ခဲယမ္းေထာက္ပံ့ေပး ပါက ကုမၸဏီအစိုးရအားလက္ေဆာင္ပဏၰ
ထို ့ျပင္ ျမန္မာ ပိုင္နက္ထဲ၌ေနထိုင္ဆဲျဖစ္ေသ
ရရွိယူကာ ခ်င္းပ်ံ၏ တပ္မ်ားသည္ ရခိုင္တစ္တိုင္းျပည္လံုးနီး
သို ့ေသာ္ လည္း ျမန္မာဘုရင္ဘက္မွေရာက္လာမည္
ရပ္တည္သြားပါမည္ဟုအေၾကာင္းၾ
သည္၊အင္းအားမမွ်တ၍ခ်င္းပ်ံသ
ထိုသူတို ့ကို ကြပ္မ်က္သုတ္သင္လိုက္ၿပီး ေအာင္ပြဲခံ ခ်ီတက္ျပခ့ဲသည္၊ထိုသည္မွာ ျမန္မာလူမ်ဳိးမ်ားက ရခိုင္သားမ်ားအေပၚ အတိတ္ကျပဳက်င့္ခ့ဲေသာရက္စက္
ဟုေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းေႀကြ
ဤသို ့ျဖင့္ ၁၈၁၁ ခုႏွစ္အလယ္ပိုင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္တစ္ခုလံုးသည္ဗိုလ
က်ေရာက္သြားခ့ဲရသည္။ရုတ္တရက
အက်ယ္တုန္လွဳပ္အံၾသေနရခ့ဲၿပ
၁၈၁၁ စက္တင္ဘာလတြင္ ကုမၸဏီအစိုးရက ကပၸတိန္ကင္းနင္းကို ျမန္မာဘုရင္ထံသို ့ေစလြတ္ၿပီး
ခ်င္းပ်ံ ကို အားေပးအားေျမွာက္မွဳ ျပဳေနသည္ဟူေသာျမန္မာမင္းႏွင
ရန္ေစလြတ္ခ့ဲသည္။သို ့ေသာ္လည္း ျမန္မာတို ့ဘက္ကယံုၾကည္မွဳမရွိခ့ဲေပ။မ
အခါ ျမန္မာတို ့သည္ ျပန္လည္ဆံုးရွဳံသြားခ့ဲရေသာ
လူအင္အား ၃၀၀၀ ႏွင့္စစ္အင္အား၊ တပ္မဟာႏွစ္ခုဖြဲ ့စည္းၿပီးေျခာက္ေပါင္ဒါအေျမ
လူႏွစ္ရာတို ့ကိုထည့္သြင္းကာခ်ီတက္လာခ့ဲ
တက္လာၿပီး မာန္ေအာင္ကြ်န္းအနီးတြင္ ခ်င္းပ်ံဦးေဆာင္လာေသာ ေလွ ၃၀၀ ၊ လူတစ္ေသာင္းပါဝင္
ေသာတပ္မ်ားႏွင့္အျပင္းအထန္တ
ရခိုင္တို ့ဘက္မွ အက် အဆံုးမ်ားၿပီး ခ်င္းပ်ံမွာ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြားခ့ဲသ
အင္အားမမွ်တျခင္းေၾကာင့္မာန
ရခိုင္ျပည္ ကိုျပန္လည္ရယူလိုေသာခ်င္းပ်
မွဳေၾကာင့္ေနာက္ဆုတ္သြားခ့ဲ
ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြားေသာ ခ်င္းပ်ံကို ျမန္မာဘုရင္က ေတာင္းခံေသာအခါ ကုမၸဏီအစိုးရက
စစ္တေကာင္းနယ္ထဲကိုဝင္ေရာက္
ေဘာထားကိုေျပာင္းကာ ခ်င္းပ်ံႏွင့္လက္ေထာက္မ်ားက
ထုတ္ပဲအက်ယ္ခ်ဳပ္ထိမ္းသိမ္း
တို ့ဘက္က လံုးဝမေက်နပ္ၾကပါ။ ရခိုင္ၿမိဳ ့ဝန္ကလည္းခ်င္းပ်ံႏွင့္အျခာ
ပို ့လိုက္ပါသည္။ထိုအခ်ိန္တြင္ခ
ေနၿပီျဖစ္သည္။ယင္းကိုသိေနေသ
သို ့ခ်ီတက္ဝင္ေရာက္ရွာေဖြမည္ဟု
အေျခအေန မွာႏွစ္ဘက္စစ္ပြဲျဖစ္ပြားရမ
ထည့္သြင္းေဖာ္ျပလိုက္ေလသည္။
ကာနယ္ေမာ္ဂင္က ခ်င္းပ်ံ၏သားမယားတို ့အားဖမ္းဆီးလိုက္ၿပီး ကာလကတၱားရွိအာဏာပိုင္တို ့က
အက်ယ္ခ်ဳပ္ျဖင့္ထားလိုက္သည္
ဟုေမ်ာ္လင့္ခ်က္ျဖင့္ျဖစ္သည
အားဖမ္းဆီးျခင္းသည္ အေျခအေန ကိုပိုမိုရွဳပ္ေထြးေစခ့ဲကာျ
လာေစခ့ဲသည္။ ေဖာေဖာ္ဝါရီလ (၈)ရက္ေန ့၌ ျမန္မာေသနာပတိထံမွသံတမန္မ်ာ
သို ့ေရာက္ရွိလာၿပီး အေျခအေနျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာ
ေဆြးေႏြးခ့ဲၾကသည္။သို ့ေသာ္လည္း တက္ကနဖ္ သို ့ျမန္မာသံတမန္မ်ားေစလြတ္ခ့ဲ
လွည့္စားမွဳမွ်သာျဖစ္ၿပီး နယ္စပ္ေဒသအေရးကိုေက်နပ္ေအာင
ထို ့ျပင္ နတ္ျမစ္အေရွ ့ဘက္ကမ္းရွိ ျမန္မာစခန္းအားျမင္ေတြ ့ရမွဳေၾကာင့္အိႏိၵယဘက္ရွိေဒ
အရာရွိမ်ားကေဒါသထြက္ကာ တေလာကျမန္မာတပ္မ်ားက်ဴးေက်ာ
အမိန္ ့ေၾကာင့္ဟုထင္မွတ္ကာ ကာလကတၱားမွစစ္ကူမ်ားကိုေခၚယ
တပ္မ်ားက်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာ
ထိုအခ်ိန္တြင္ျမန္မာတို ့သည္ရခိုင္ျပည္ထဲရွိ ေဒသခံရခိုင္အိမ္အေျမာက္အျမာ
ေခ်ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းကို ထင္ရွားေအာင္လုပ္ျပခ့ဲပါသည္
ႏွစ္ဘက္စလံုးက နယ္စပ္တေလွ်ာက္တြက္ အလံုးအရင္းျဖင့္တပ္စြဲထားၾက
အား၂၀၀၀ ခန္ ့သာက်န္ခ့ဲၿပီး ၿမိဳ ့ေဟာင္းသို ့ျပန္လည္ဆုတ္ခြာသြားၾကပါသည္
ျဖင့္ နယ္စပ္တေလွ်ာက္စစ္တပ္မ်ားရွ
ကို မိုးရာသီကအခိုက္အတန္ ့ဟန္ ့တန္ ့ႏိုင္ေစလိမ့္မည္ဟု အားလံုးက ထင္ၾကသည္။ သို ့ေသာ္
ႏွစ္ဘက္တပ္မ်ားမိုးကာလ၌နယ္စ
ကိုျပန္လည္ႏိုးထေစခ့ဲသည္။ ရခိုင္လူထုအေပၚ၌ရွိေနသာ ခ်င္းပ်ံ၏ၾသဇာအာဏာသည္ သူရွဳံးနိမ့္မွဳ
ေၾကာင့္ေလ်ာ့နည္းေပ်ာက္ပ်ယ္
ႏွင့္ခ်င္းပ်ံသည္ လူရာေပါင္းအနည္းငယ္ကိုစုစည္
သိမ္းယူလိုက္ကာ ဒုတိယအႀကိမ္ရခိုင္ျပည္စစ္ဆင
တပ္ဖြဲ ့ငယ္တစ္ခု ကိုႏွိမ္ႏွင္းလိုက္ပါသည္။သိ
(ဒုတိယ ပိုင္းကိုဆက္လက္ဖတ္ရွဴပါရန္
No comments:
Post a Comment